Wat is TRE? Trillen om spanning los te laten – een nuchtere gids

Je ligt op je rug, je knieën staan licht open, en opeens beginnen je benen te trillen. Niet van kou of angst, zeggen de begeleiders, maar omdat je lichaam spanning zou ontladen. Dat heet TRE: Tension & Trauma Releasing Exercises, van de Amerikaanse sociaal werker David Berceli. Ook in Vlaanderen en Nederland groeit de belangstelling.

Dat klinkt aantrekkelijk: het lichaam dat zelf iets rechtzet, zonder eindeloos te praten. TRE wordt vaak voorgesteld als een natuurlijke herstelreflex, maar de onderbouwing is beperkt. Verklaringen als “opgeslagen trauma in de psoas” of de polyvagaaltheorie zijn lang niet hard gemaakt. Hieronder: waar TRE vandaan komt, hoe een sessie verloopt, wat studies laten zien, en wanneer begeleiding nodig is.

Waar komt TRE vandaan?

David Berceli is geen arts. Hij behaalde in 2007 een doctoraat in sociaal werk aan Arizona State University, is opgeleid in bio-energetische analyse – een lichaamsgerichte stroming van Alexander Lowen – en werkte jaren in conflictgebieden als Libanon, Israël en Soedan.

Tijdens luchtaanvallen, schrijft hij, zag hij kinderen zichtbaar beven, terwijl volwassenen dat tegenhielden om geen angst te tonen. Hij vroeg zich af of dat trillen geen teken van zwakte was, maar een manier van het lichaam om stress kwijt te raken, en vergeleek het met dieren die na een achtervolging zouden schudden. Daaruit groeide een reeks oefeningen die het trillen gecontroleerd opwekken, ook zonder psychotherapie.

Zijn eerste boek, Trauma Releasing Exercises, verscheen in 2005, later gevolgd door The Revolutionary Trauma Release Process (2008) en Shake It Off Naturally (2015). Rond 2010 stelde hij de methode voor in Kaapstad. Sindsdien leiden internationale trainers Certified TRE Providers op, onder toezicht van TRE For All. In Vlaanderen organiseren onder meer Jo Huylebroeck en Karin Nolmans de Nederlandstalige opleiding.

Het verhaal verklaart de aantrekkingskracht: een lichamelijke taal, bruikbaar over culturen heen. Het blijft een verhaal, geen bewijs. Dat kinderen na een schok anders reageren dan volwassenen, heeft vele mogelijke verklaringen. De vergelijking met wilde dieren die “trauma afschudden” is wijdverspreid, maar als bewezen ontladingsmechanisme niet stevig onderbouwd.

Hoe zou TRE werken?

Neurogene trillingen

Kern van de methode is wat Berceli neurogenic tremors noemt: milde, ritmische trillingen die vanzelf opkomen, vaak eerst in de benen, en soms verder trekken naar bekken, buik, romp of kaak. Volgens de theorie blijft het lichaam na een schok in een beschermende houding staan – vooral de diepe heupbuigers, zoals de psoas – en zou het trillen die spanning weer lossen.

Dat spieren trillen als je ze vermoeit, is geen mysterie: wie een muurzit volhoudt, kent dat trillen in de dijen. Critici, onder meer in Science-Based Medicine, stellen dat TRE vooral gewone vermoeidheidstremor opwekt, en dat “opgeslagen trauma dat het lichaam vrijlaat” een hypothese blijft. Voorstanders wijzen op centrale patroongeneratoren in het ruggenmerg. Ook dat is een mogelijke verklaring, geen bewezen mechanisme.

De polyvagaaltheorie, en wat daarvan klopt

In workshops wordt TRE vaak gekoppeld aan de polyvagaaltheorie van Stephen Porges: het trillen zou het zenuwstelsel uit een vecht-, vlucht- of bevriesstand halen. Die taal klinkt overtuigend, zeker als je daarna rustiger wordt. De theorie is populair in traumatherapie, maar wetenschappelijk omstreden. In 2025 oordeelde een grote groep specialisten in de fysiologie van de nervus vagus dat centrale aannames niet stroken met de huidige kennis. Er is ook geen deugdelijk bewijs dat TRE “de ventrale vagus activeert”. Rust na een zachte sessie kan evengoed komen door aandacht, een veilige setting, verwachting, of gewoon liggen en ademen.

Hoe verloopt een sessie?

Een eerste sessie bij een gecertificeerde provider duurt meestal een uur tot anderhalf uur. Eerst is er uitleg en een kort gesprek over je gezondheid. Daarna volgt typisch een reeks van zeven milde oefeningen, vooral voor voeten, kuiten, dijen en heupen. Het doel is lichte vermoeidheid, geen sportieve prestatie. Vervolgens lig je op je rug, vaak met de voetzolen naar elkaar en de knieën ontspannen naar buiten. In die houding mag het trillen opkomen.

Hoe het voelt, verschilt. Sommige mensen merken alleen een fijn trillen in de dijen; bij anderen beweegt het verder, soms met geeuw, warmte of even emotie. Jij stuurt de intensiteit: knieën dichter bij elkaar maakt het meestal rustiger, de benen strekken stopt het trillen doorgaans snel. Daarna is er rust. Oefeningen en rust samen nemen vaak dertig tot veertig minuten in beslag; een eerste afspraak is langer vanwege de uitleg.

TRE wordt voorgesteld als zelfhulpmethode. De Belgische en Nederlandse koepels raden aan om ze eerst onder begeleiding te leren, zeker bij meer dan dagelijkse stress. Na drie of vier sessies oefenen veel mensen thuis verder, typisch twee tot drie keer per week, met korte triltijden. Langer is niet per se beter. Dit artikel beschrijft bewust geen doe-het-zelfreeks: online video’s leggen de oefeningen soms onvolledig of te dwingend uit. TRE Belgium waarschuwt daar voor.

Wat zegt de wetenschap?

Wie “TRE geneest trauma” belooft, loopt voorop de feiten uit. Er ís onderzoek, maar het is dun. Een Canadese snelle review van CADTH vond eind 2014 nog geen bruikbare studies over de klinische werkzaamheid. Sindsdien verschenen pilots, enkele gerandomiseerde trials en in 2023–2026 een scoping review. Die overzichten concluderen hetzelfde: voorzichtige signalen, te weinig strenge studies voor stevige uitspraken.

Een kleine, ongecontroleerde pilootstudie van Berceli zelf en collega’s (2014) volgde 21 begeleiders in een SOS-kinderdorp in Kaapstad. Na tien weken TRE gaven zij hun levenskwaliteit hoger. Er was geen controlegroep, en de bedenker van de methode was mede-auteur. Dat maakt de resultaten kwetsbaar voor verwachtingseffecten.

Een gerandomiseerde trial bij restless legs (Harrison en collega’s, 2018) vergeleek negen mensen die zes weken TRE deden met negen mensen in een praatgroep. Beide groepen gingen vooruit, zonder betekenisvol verschil tussen de groepen. De onderzoekers noemden het zelf een verkennende studie.

Het grootste gecontroleerde onderzoek is een Amerikaanse trial bij veteranen met PTSS, gefinancierd door het Department of Defense en gerapporteerd in 2018 door Martha Kent. Ongeveer dertig deelnemers per arm kregen TRE, dezelfde oefeningen zonder het trillen, of stonden op een wachtlijst. Over de hele groep namen PTSS- en depressieklachten af, maar de groepen verschilden daar niet betekenisvol van elkaar: het hoofddoel werd niet gehaald. Op enkele geheugen- en aandachtstaken scoorde de TRE-groep beter. De resultaten verschenen als onderzoeksrapport en congresposter, niet als volledig peerreviewed artikel. Er werden ook ongewenste voorvallen geregistreerd, waarvan het verband met TRE niet altijd duidelijk is.

Twee studies bij mensen met multiple sclerose, van de Deense MS-vereniging, laten een voorzichtig beeld zien. Een pilootstudie met negen deelnemers (2021) vond verbetering op zelfgerapporteerde klachten en vermoeidheid, zonder verandering in een objectieve spasticiteitsmeting, en zonder controlegroep. Een latere gerandomiseerde trial met 28 deelnemers (2025) vond in de niet-aangepaste analyse geen significant verschil in vermoeidheid tegenover gebruikelijke zorg; pas na correctie voor onevenwichtige achtergrondkenmerken verscheen een verschil. De auteurs vragen zelf om groter vervolgonderzoek.

Een studie bij Oost-Afrikaanse vrouwelijke vluchtelingen in de VS (Parker en collega’s, 2024) rapporteerde een daling van zelfgerapporteerde traumaklachten na acht weken TRE, vergeleken met een uitgestelde-behandelgroep. De analyse ging over 14 deelnemers in de TRE-groep en 19 in de controlegroep; de follow-up na drie maanden werd wegens uitval niet gerapporteerd. Het artikel verscheen in Psychology van uitgever SCIRP, in academische kringen vaak als weinig streng gezien. Het is een interessant signaal, geen stevige bevestiging.

Samen leveren deze studies dit beeld op: TRE kan voor sommige mensen subjectief prettig of rustgevend zijn, en dat verdient verder onderzoek. Er is geen overtuigend bewijs dat de methode PTSS, depressie of andere diagnoses behandelt, en geen bewijs dat het trillen zelf het werkzame ingrediënt is. Overweeg TRE hoogstens als aanvulling, niet als vervanging van zorg waarvan de werking steviger is aangetoond, zoals trauma-gerichte psychotherapie wanneer dat nodig is.

Veiligheid: voor wie is begeleiding nodig?

TRE For All stelt dat de methode voor de meeste mensen veilig is, maar geen vervanging van medische of psychologische behandeling. Een zachte tremor is niet hetzelfde als een aanval, en ontspannen oefeningen zijn geen behandeling. Toch kan het proces intens voelen. Mensen rapporteren soms spierpijn, hoofdpijn, misselijkheid of een golf van emotie. Bij een traumaverleden kan overspoeling of dissociatie optreden: je raakt het contact met het hier en nu kwijt, of oude beelden komen ongecontroleerd terug.

Standaard intakeformulieren van gecertificeerde providers beschouwen TRE als niet aangewezen bij epilepsie of andere aanvallen, tijdens een lopende zwangerschap, en in de eerste drie maanden na een open operatie of een bevalling. Sommige praktijken noemen ook een actieve psychose. Over zwangerschap lopen de adviezen soms uiteen: de officiële voorzorg is om het niet te doen, terwijl een enkele begeleider later aangepaste posities voorstelt. De voorzichtige lijn is: ben je zwanger, doe dan geen TRE op eigen houtje, en begin er niet aan zonder overleg met je arts en een ervaren provider.

Begin alleen onder individuele begeleiding van een gecertificeerde, traumasensitieve provider, en niet in een eerste groepsworkshop, als je:

• een geschiedenis hebt van trauma, PTSS of complexe traumatisering, ook zonder formele diagnose;
• last hebt van dissociatie, of het gevoel hebt snel “uit je lichaam” te geraken;
• een psychiatrische aandoening hebt, of in een acute crisis zit, zoals ernstige depressie, manie, psychose of suïcidale gedachten;
• zwanger bent, recent bevallen bent, of recent een operatie of ernstige blessure had;
• epilepsie of een andere neurologische aandoening hebt: volgens de standaardvoorzorgen is TRE dan vaak af te raden, en is overleg met je arts nodig;
• hart- of bloeddrukproblemen, diabetes of andere aandoeningen hebt die extra voorzorg vragen.

TRE is geen crisisinterventie. Zit je in een zware periode, zoek dan eerst passende klinische hulp. In België kan je terecht bij je huisarts, een psycholoog of via de hulplijn 1813. In Nederland is 113 de zelfmoordpreventielijn; je huisarts is de eerste stap naar verdere zorg. Ook wie zich gezond voelt, leert de methode het best eerst met iemand die let op dosering: kort beginnen, kunnen stoppen, en niet “erdoor duwen”.

Een gecertificeerde begeleider vinden in België en Nederland

Zoek iemand die door TRE For All is gecertificeerd, niet iemand die de oefeningen “er ook wel bij doet” na een video. In België staat een overzicht per provincie op de site van TRE Belgium. In Nederland wijst Stichting TRE-Nederland de weg naar workshops en individuele aanbieders; volgens de stichting zijn er ruim honderd opgeleide providers. Wereldwijd zoek je in de officiële lijst van TRE For All.

De manier van begeleiden verschilt. Sommige providers zijn psycholoog, kinesitherapeut of psychotherapeut en werken traumasensitief; anderen komen uit coaching of yoga. Bij een traumaverleden kies je best iemand met die ervaring, en begin je individueel.

In Vlaanderen kost een individuele sessie van ongeveer een uur in 2025–2026 vaak 70 tot 90 euro. Een korte groepsreeks van vier sessies zie je rond 135 euro. In Nederland liggen individuele tarieven vaak hoger, grofweg 90 tot 125 euro, met pakketten van drie sessies rond 275 euro. Groepssessies zijn goedkoper, vaak 35 tot 70 euro. Reken voor een deugdelijke start op drie tot vier begeleide sessies. TRE wordt doorgaans niet terugbetaald door de ziekteverzekering, tenzij de sessie binnen een andere, terugbetaalde behandeling valt.

Veelgestelde vragen

Helpt TRE bij PTSS?

Dat is niet aangetoond. In de grootste gecontroleerde studie, bij veteranen met PTSS, verbeterden de klachten niet meer dan in de vergelijkingsgroepen. Kleinere studies en ervaringsverhalen volstaan niet om TRE als behandeling aan te raden. Bij PTSS leer je de methode alleen bij een gecertificeerde, traumasensitieve provider, naast – niet in de plaats van – gepaste zorg.

Kan ik TRE alleen leren via een boek of YouTube?

Officiële organisaties raden dat af, zeker bij fysieke of psychische klachten. Een begeleider ziet hoe je lichaam reageert en helpt doseren. Losse video’s kunnen oefeningen fout of te intens voorstellen.

Is het trillen gevaarlijk? Lijkt het niet op een aanval?

Het trillen van TRE wordt beschreven als een beïnvloedbare spiertrilling, die je doorgaans kunt minderen of stoppen door van houding te veranderen. Het is niet hetzelfde als een epileptische aanval. Wie epilepsie of aanvallen heeft, krijgt in de standaardvoorzorgen het advies om TRE niet te doen, of alleen na overleg met een arts.

Hoe vaak doe je TRE, en hoe snel voel je iets?

Dat verschilt. Sommige mensen voelen zich na één sessie slaperiger of losser; bij anderen gebeurt er weinig zichtbaars. Eens je de techniek kent, stellen begeleiders vaak kort en regelmatig oefenen voor, niet lang en heel intens. Er is geen bewezen “ideale dosis”.

Wat kost het, en hoe vind ik iemand in mijn buurt?

Reken in België typisch op 70 tot 90 euro voor een individuele sessie, in Nederland vaak 90 tot 125 euro. Groepssessies zijn goedkoper. Begin bij TRE Belgium, TRE-Nederland of de internationale lijst van TRE For All.

Bronnen

1. TRE For All. What Is TRE™? https://treglobal.org/what-is-tre/
2. TRE For All. Research & Studies. https://treglobal.org/research/
3. TRE For All. TRE™ Provider Search. https://treglobal.org/tre-provider-list/
4. TRE Belgium. Vind een TRE Provider. https://tre-belgium.com/vind-een-tre-provider/
5. Stichting TRE-Nederland. Starten met TRE. https://tre-nederland.nl/starten-met-tre/
6. Stichting TRE-Nederland. Vind een introductieworkshop of -cursus. https://tre-nederland.nl/vind-een-introductieworkshop/
7. Berceli, D. Curriculum vitae (2026). https://treglobal.org/wp-content/uploads/2026/03/Dr-David-Berceli-CV-2026.pdf
8. Berceli, D., Salmon, M., Bonifas, R., & Ndefo, N. (2014). Effects of Self-induced Unclassified Therapeutic Tremors on Quality of Life Among Non-professional Caregivers: A Pilot Study. Global Advances in Health and Medicine, 3(5), 45–48. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25568824/
9. Harrison, E. G., Keating, J. L., & Morgan, P. (2018). Novel Exercises for Restless Legs Syndrome: A Randomized, Controlled Trial. Journal of the American Board of Family Medicine, 31(5), 783–794. https://www.jabfm.org/content/31/5/783.full
10. Kent, M. (2018). Neurogenic Tremors Training (TRE) for Stress and PTSD: A Controlled Clinical Trial. Final report, U.S. Army Medical Research and Materiel Command. https://treglobal.org/wp-content/uploads/2021/10/2018-Kent-M.-Neurogenic-Tremors-Training-TRE-for-Stress-and-PTSD-A-Controlled-Clinical-Trail.pdf
11. Lynning, M., et al. (2021). Tension and trauma releasing exercises for people with multiple sclerosis – An exploratory pilot study. Journal of Traditional and Complementary Medicine, 11(5), 383–389. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8427467/
12. Skovgaard, L., Trénel, P., Hanehøj, K., & Lynning, M. (2025). Tension and Trauma Releasing Exercises for People with Multiple Sclerosis: A Randomized Controlled Trial. Advances in Mind-Body Medicine, 39(1), 4–12. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40064004/
13. Parker, J., Shook, B., Washington, D., English, B., & Tatum, C. (2024). The Effect of Tension and Trauma Releasing Exercises (TRE) on Trauma Symptoms in East African Refugees. Psychology, 15, 77–91. https://www.scirp.org/journal/paperinformation?paperid=130743
14. Roos, L. A. J. (2023). Trauma releasing exercises as a treatment technique: a scoping review (masterproef). Universiteit van Pretoria. https://repository.up.ac.za/items/25beb1fb-f1a1-4969-885d-ca627b4b93d0
15. Roos, L. A. J., van Niekerk, K., & Tönsing, K. M. (2026). Trauma Releasing Exercises as a Treatment Technique: A Scoping Review. Occupational Therapy in Health Care, 1–32. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/07380577.2026.2726931
16. Hall, H. (14 april 2020). Tension and Trauma Releasing Exercises (TRE). Science-Based Medicine. https://sciencebasedmedicine.org/tension-and-trauma-releasing-exercises-tre/
17. Grossman, P., et al. (2025). Why The Polyvagal Theory Is Untenable. Clinical Neuropsychiatry. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12937499/
18. Canadian Agency for Drugs and Technologies in Health (2015). Trauma Release Exercises for the Treatment of Mental Health Issues: Clinical Effectiveness, Safety, and Guidelines (RB0771). Archiefkopie van het rapport (PDF)
19. Wiegwerk. TRE® – Tension Release Exercises. Prijzen. https://www.wiegwerk.be/tre-r/
20. Relaxlab. TRE®. https://www.relaxlab.be/individueel/tre
21. Op eigen vleugels. TRE®. https://opeigenvleugels.com/tre/
22. Kinected. TRE®. https://kinected.nl/tre/
23. Zelfmoordlijn 1813. https://www.zelfmoord1813.be/
24. 113 Zelfmoordpreventie. https://www.113.nl/